Претседателот на САД, Доналд Трамп, изјави дека САД ќе ги преземат залихите на високо збогатен ураниум на Иран. Вашингтон верува дека залихите се користат за развој на нуклеарно оружје, додека Техеран вели дека се само за цивилни цели.
„Ќе го добиеме. Не ни треба, не го сакаме. Веројатно ќе го уништиме кога ќе го добиеме, но нема да им дозволиме да го имаат“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа.
Врховниот лидер, ајатолахот Моџтаба Хамнеи, издаде директива дека ураниумот не треба да се испраќа во странство, изјавија за Ројтерс двајца високи ирански извори пред коментарите на Трамп.
Трамп, исто така, се спротивстави на плановите на Техеран да наплаќа такси за превоз за Ормутскиот теснец покрај неговиот брег, низ кој минуваше една петтина од светската нафта и природен гас пред војната.
„Сакаме отворено, сакаме бесплатно. Не сакаме да плаќаме такси. Тоа е меѓународен воден пат“, рече Трамп.
Мал напредок во разговорите
Шест недели откако стапи на сила кревкото примирје, разговорите за завршување на војната постигнаа мал напредок. Главниот преговарач, началникот на пакистанската армија Асим Мунир, веројатно ќе се упати кон Техеран на понатамошни разговори, изјавија три извори за Ројтерс во четврток.
„Разговараме со различни групи во Иран за да ја поедноставиме комуникацијата и да ги забрзаме работите“, рече еден од изворите запознаени со разговорите.
Дипломатскиот ќорсокак ја уништува глобалната економија, главно поради инфлациското влијание предизвикано од ненадејниот пораст на цените на нафтата.
Трамп се соочува со притисок пред среднорочните избори во ноември. Неговиот рејтинг на одобрување е близу рекордно ниско ниво откако се врати во Белата куќа, во голема мера поради зголемувањето на цените на горивата.
Американскиот претседател рече дека е подготвен да ги продолжи нападите врз Иран, кои САД и Израел првпат ги започнаа кон крајот на февруари, ако не добие „вистински одговори“ од иранското раководство. Иранската револуционерна гарда предупреди дека ова ќе предизвика одмазда надвор од нејзиниот регион.
Услови на Иран: Надзор, репарации и повлекување на трупите
Техеран го испрати својот последен предлог до Вашингтон оваа недела, кој во голема мера ги повторува условите што претходно ги отфрли Трамп. Тие вклучуваат иранска контрола на Ормутскиот теснец, воени репарации, укинување на санкциите, ослободување на замрзнатите средства и повлекување на американските трупи.
Заменик-министерот за надворешни работи на Иран, Казем Харибабади, ги повтори тврдењата на Техеран за суверенитет над теснецот, велејќи дека агресијата од страна на САД, Израел и некои регионални држави фундаментално ја променила безбедноста на водниот пат. Тој додаде дека Иран би можел да усвои „практични и пропорционални мерки“ за да ја заштити сопствената и поморската безбедност, повикувајќи се на меѓународното право.
Глобален енергетски шок
Меѓународната агенција за енергија во четврток предупреди дека конфликтот го предизвикал најлошиот енергетски шок во светот и дека врвната летна побарувачка за гориво, во комбинација со недостаток на нови залихи на Блискиот Исток, значи дека пазарот би можел да влезе во „црвената зона“ во јули и август.
Некои бродови успеваат да поминат низ теснецот, но само мал број во споредба со 125 до 140 дневни преминувања пред војната. Иранската новинска агенција ИРНА соопшти дека 31 брод поминале низ Ормутскиот теснец во изминатите 24 часа во координација со иранската морнарица.
Иран изјави дека има намера повторно да го отвори теснецот за пријателските земји кои ги почитуваат неговите услови, кои потенцијално би можеле да вклучуваат такси.
„Тоа би го направило дипломатскиот договор нефункционален ако продолжат да го спроведуваат. Значи, тоа е закана за светот ако се обидуваат да го сторат тоа, и тоа е целосно нелегално“, рече американскиот државен секретар Марко Рубио.
Воени цели и ирански средства
Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјавија дека нивните воени цели се да ја ограничат поддршката на Иран за регионалните милитантни групи, да ја демонтираат неговата нуклеарна програма, да ги уништат неговите ракетни капацитети и да им го олеснат на Иранците соборувањето на нивните владетели.
Иран досега ги одржуваше своите залихи на високо збогатен ураниум и можноста да им се заканува на своите соседи со ракети, беспилотни летала и милиции.
