Добрината, како основна човечка вредност, може да се опише на многу начини - како сочувство, дарежливост, емпатија или праведност - но секоја дефиниција подразбира грижа за другите.
За најмалите деца, тоа може да значи утеха на пријател или споделување колаче со брат или сестра, додека за постарите деца, тоа може да значи поканување на осамен другар на ручек или донирање на дел од џепарлакот во добротворни цели. Поттикнувањето на вакви вредности од мала возраст е клучно во воспитувањето нова генерација добри луѓе, пишува Parents.com.
Помогнете им да разберат што значи добрина
Емпатијата ни е вродена благодарение на таканаречените огледални неврони, кои нè тераат интуитивно да го чувствуваме она што го чувствуваат другите, објаснува психијатарот д-р Кели Хардинг, авторка на “The Rabbit Effect”.
Затоа вашето 2-годишно дете може да заплаче кога ќе види како друго дете паѓа на игралиштето, што е совршена можност да го објасните чувството: „Тажен си зашто се грижиш за другарчето, а тоа се повреди.“
Ако емпатијата е разбирање, сочувството е дејствување врз основа на тоа разбирање. „Како што се развива мозокот на детето, тој може подобро да направи разлика помеѓу „ти“ и „јас“, и тогаш се формира сочувството“, вели д-р Хардинг.
Развојниот педијатар д-р Дејмон Корб додава дека постепено можете да ги насочите малите деца, кои се фокусирани на „јас“ и „моето“, да размислуваат за „нас“ користејќи вклучување. „На пример, би можеле да кажете: „Што би можеле да правиме денеска, а да биде забавно за сите нас?“
Кога децата имаат три, четири и пет години, тоа е идеално време да се зборува за добрината, а „Златното правило“ е одлична почетна точка. „Се однесуваме кон другите онака како што би сакале тие да се однесуваат кон нас“, би можеле да му објасните на дете од предучилишна возраст. Подоцна, можете да преминете на „Платинското правило“, кое вели дека се однесуваме кон луѓето на начин што е најдобар за нив, дури и ако е различен од она што е најдобро за нас.
Можете да го илустрирате ова со пример: „Твојот брат ќе биде уморен по училиште. Дали треба да му донесеме ужина?“ Ако вашето дете предложи суво грозје, кое му е омилено, можете да го потсетите дека неговиот брат претпочита солени крекери. Ова ќе го натера вашето дете да се чувствува добро и гордо што направило нешто убаво за својот брат.
Поттикнете ја нивната имагинација
Размислувањето за тоа како би се чувствувал некој друг е една од најважните навики што можеме да ги всадиме кај децата. „Не можете да бидете емпатични ако немате силна имагинација - мора да знаете да се ставите во туѓа кожа“, вели Кетрин Аплгејт, наградувана авторка за деца. Играњето со преправање е одличен начин малите деца да вежбаат емпатија. Можете да му кажете на вашето дете: „Твојата кукла падна и ја удри главата! Што мислите дека треба да направиме со неа?“
Како што вашето дете расте, охрабрете го да замислува посложени сценарија. „На моите деца им ги истакнувам разликите без осудување за да може да создадат сопствено мислење“, вели д-р Корб. „Можеби ќе кажам: „Се прашувам како е да се спие надвор кога е ладно.““ Со текот на времето, ова размислување станува автоматско.
Кога вашето дете ќе види дека неговото другарче ја заборавило својата ужина, може да препознае дека е гладно и да му ја понуди својата. Читањето книги е уште еден лесен начин да се поврзете со вашето дете и да го доживеете туѓ животот. „Кога читаме, замислуваме со нашите срца и души, а не само со мозокот“, вели Аплгејт.
Бидете пример за добра личност каде и да одите
Родителското однесување е најважна алатка во воспитувањето на внимателни деца, вели д-р Хардинг. „Не можеме да го контролираме нивното однесување, но можеме да бараме начини самите да покажеме добрина.“ Децата нè имитираат уште од мала возраст, за да можете да им бидете пример уште од самиот почеток.
Тие набљудуваат како се однесувате кон другите, од суптилни гестови како што е оставање на мобилниот за да погледнете некого во очи, до поконкретни дејствија како што се поканување осамена личност на празничен ручек или носење оброк на болен сосед.
Важно е и како се однесуваме кон сопствените деца, верувајќи повеќе во емпатијата отколку во какви било родителски правила. Добрината исто така му дава чувство на детето дека има доволно љубов, пофалби и внимание за сите. Подеднакво е важно децата да видат дека сте добри кон себе, вели д-р Карла Наумбург. Ова вклучува грижа за себе, како што е доволно спиење, но и сочувство. Ако направите грешка, наместо да се критикувате себеси, кажете: „Во ред е, во ред е - сите правиме грешки“.
Поттикнете добри навики
Помогнете им на децата апстрактниот поим „добрина“да го поврзат со конкретни дејствија: споделување, волонтирање, дарување, вклучување, утешување, слушање и забележување кога некому му е потребна помош. Овие навики се дел од добрите манири, бидејќи учтивите гестови „ве молам“ и „благодарам“ исто така поттикнуваат љубезност.
Д-р Хардинг ги нарекува овие мали практики „микро-љубезности“ и вели дека со текот на времето, тие се вбројуваат во нешто големо. Децата секогаш можат да се прашаат: „Што можам да направам токму сега за да ја подобрам ситуацијата?“ Наместо да ги карате за нивните грешки, пофалете ги кога се добри, зајакнувајќи го нивното позитивно однесување: „Тоа беше убаво од тебе! Ѝ го даде колачето на сестра ти за да ја расположиш!“
Добрината не е секогаш лесна
Треба да се потсетиме себеси и на нашите деца дека понекогаш е тешко да се биде добар, вели д-р Наумбург. „Добрината не доаѓа секогаш природно, но тоа не значи дека не сте добра личност.“ Може да биде тешко да бидете дарежливи кон брат или сестра кои ве нервираат, но и да застанете во одбрана на пријател кој е неправедно обвинет.
Обрнете внимание на ефектите од добрината
Помогнете им на децата да забележат како се чувствуваат кога се добри кон другите и како другите луѓе реагираат на тоа. Љубезноста не мора да биде исклучиво алтруистичка; можеме да ја практикуваме и затоа што прави да се чувствуваме добро.
Подеднакво важно е децата да забележат кога другите се добри кон нив, што пак ќе ја поттикне благодарноста.
