Во време кога глобалната трговија се распаѓа под притисокот на царините на Трамп и тензиите со Кина, овој сојуз ги поврзува пазарите од 2 милијарди луѓе и економиите што сочинуваат една четвртина од светскиот БДП, објави Euronews.
„Европската Унија и Индија денес пишуваат историја, продлабочувајќи го партнерството меѓу најголемите демократии во светот. Создадовме зона на слободна трговија за две милијарди луѓе, со што двете страни ќе остварат значителни економски придобивки“, рече претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, додавајќи дека „соработката заснована на јасни правила продолжува да носи одлични резултати“.
Кои се најважните промени?
Индија долго време е позната како еден од најзаштитените пазари во светот, со царини што надминуваат 100% во некои сектори (како што се автомобилите). Новиот договор носи радикални промени.
Договорот ќе има големо влијание врз автомобилската индустрија. Царините за европските автомобили постепено се намалуваат од 110% на само 10%, што им отвора врата на европските гиганти како „Фолксваген“, „БМВ“ и „Мерцедес“ конечно помасовно да влезат на третиот најголем пазар на автомобили во светот.
Големи промени се случуваат и во технолошкиот сектор, царинските давачки за машини и електрична опрема, кои досега беа до 44%, се намалуваат на нула. За ЕУ, ова значи годишни заштеди од околу 4 милијарди евра само на царински трошоци.
Спогодбата влијае и на земјоделството, но и на „премиум“ производите. Европските вина, сирења, маслинови масла и чоколади стануваат конкурентни со индиската средна класа, која брои стотици милиони луѓе.
Комесарот за трговија на ЕУ, Марош Шефчовиќ, рече дека овој договор докажува дека „трговијата за взаемна корист е реална“, нагласувајќи дека приоритет сега е да се обезбеди компаниите „што е можно поскоро да почувствуваат конкретни придобивки“.
Europe and India are making history today.
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) January 27, 2026
We have concluded the mother of all deals.
We have created a free trade zone of two billion people, with both sides set to benefit.
This is only the beginning.
We will grow our strategic relationship to be even stronger. pic.twitter.com/C7L1kQQEtr
Земјоделството треба да „дише“
Земјоделството долго време е најчувствителната точка во преговорите меѓу ЕУ и Индија. Сегашните индиски царини за земјоделско-прехранбени производи се во просек 36% и можат да достигнат до 150%, што го прави пристапот практично невозможен за многу европски извозници.
Поради екстремно високите царини, извозот на земјоделски и прехранбени производи од ЕУ во Индија во 2024 година изнесуваше само 1,3 милијарди евра, што претставува само 0,6% од вкупната светска трговија на ЕУ во тој сектор.
Благодарение на новиот трговски договор, европските производи со висока вредност - од маслиново масло и вино до слатки - ќе добијат значителен пристап до индискиот пазар, кој има брзорастечка средна класа.
„Со овој договор, европските вина, жестоки пијалоци, пива, маслиново масло, слатки и други производи ќе уживаат преференцијален пристап до брзорастечкиот индиски пазар“, рече Кристоф Хансен, комесар на ЕУ за земјоделство и храна.
Важно е да се напомене дека чувствителните сектори како што се говедското, пилешкото, оризот и шеќерот се ослободени од процесот на либерализација со цел да се заштитат европските земјоделци. „Како и во секој трговски договор, нашите високи стандарди за безбедност на храната се целосно одржувани. Безбедноста на потрошувачите во ЕУ не е предмет на преговори“, додаде Хансен.
When two major democracies act together, we build stronger shared security.
— Kaja Kallas (@kajakallas) January 27, 2026
It was a great pleasure to sign a new EU–India Security and Defence Partnership with @DrSJaishankar today.
The pact launches an annual security and defence dialogue – with the first meeting taking… pic.twitter.com/xtyiewOAi9
Што увезува Европската Унија од Индија?
Според податоците од порталот ITC Trademap.org, во текот на 2024 година, Европската Унија увезла стока од Индија со вкупна вредност од 89,8 милијарди евра. Најголемата поединечна увозна категорија била електрична машинерија и опрема, вклучувајќи уреди за снимање звук и телевизиска опрема, со вредност од 13,4 милијарди евра.
Следеле органските хемикалии, достигнувајќи 11,9 милијарди евра. Увозот на машини и механички апарати, вклучувајќи нуклеарни реактори и котли, изнесувал вкупно 8,6 милијарди евра, додека пратките од железо и челик вределе 6,2 милијарди евра.
Фармацевтските производи учествувале со 4,7 милијарди евра во увозот, додека текстилниот сектор останал значаен со увоз на облека и модни додатоци во вредност од 3,6 милијарди евра.
Влијание врз секторот на услуги и малите бизниси
Покрај намалувањето на царините за стоки, договорот за слободна трговија меѓу ЕУ и Индија претставува значаен чекор напред во либерализацијата на услугите, сектор кој традиционално е силно заштитен во индиската трговска политика.
Обврските преземени од Индија според овој договор се најамбициозните досега, надминувајќи ги оние преземени кон партнери како што се Обединетото Кралство и Австралија.
Европските компании ќе добијат попредвидлив пристап до клучните сектори, вклучувајќи ги финансиските услуги, поморскиот транспорт и професионалните услуги, со појасни правила за лиценцирање, локално присуство и барања за структурата на управување.
Според податоците од Европската комисија, извозот на услуги од ЕУ во Индија достигна 26 милијарди евра во 2024 година, а се очекува овој број значително да порасне според новите услови за пристап до пазарот.
За малите и средните компании, договорот е дизајниран да ги отстрани структурните недостатоци што често ги спречуваат помалите компании да ги искористат пазарите.
Посебно поглавје посветено на малите и средните компании ќе обезбеди овие компании да го претворат договорот во вистински комерцијални можности. Двете страни ќе воспостават контакт точки и заедничка дигитална платформа што ќе обезбеди јасни и ажурирани информации за царината, царинските процедури и барањата за влез на пазарот.
„Ова е клучен дел од стратегијата за намалување на зависноста од Кина“
Аналитичарите го гледаат договорот не само низ економска призма, туку и геополитички. Гунтрам Волф, виш соработник во тинк-тенкот Бругел, истакнува дека за ЕУ овој договор е клучен дел од стратегијата за „де-ризик“, односно намалување на зависноста од Кина. Волф тврди дека Европа повеќе не смее да седи на две столчиња и дека Индија е единствениот логичен партнер што може да ја избалансира доминацијата на Кина во синџирите на снабдување.
Аналитичарите на Голдман Сакс предвидуваат дека Индија ќе стане втора најголема економија во светот до 2075 година. Во овој контекст, Валдис Домбровскис, комесар за трговија на ЕУ, нагласува дека без овој договор, европските компании би останале „заклучени“ надвор од најбрзо растечкиот потрошувачки пазар на планетата.
Федерацијата на индиски извозни организации (FIEO) вели дека инвестициската обврска од 100 милијарди долари (во рамките на моделот ЕФТА-Индија што го следи ЕУ) е „без преседан“ и служи како правна гаранција за европските инвеститори што претходно не постоеше.
Што е следно?
Договорот сега чека правен преглед и превод на сите официјални јазици на Европската Унија.
После тоа, Европската комисија ќе го испрати до Советот и Европскиот парламент за одобрување, додека Индија мора истовремено да го спроведе процесот на ратификација на домашно ниво. Откако ќе биде потврден од двете страни, договорот ќе стапи во сила, а намалувањето на тарифите и регулаторните одредби ќе се воведуваат постепено во период до десет години.
Комисијата предвидува дека благодарение на овој договор, извозот на стоки од ЕУ во Индија би можел да се удвои до 2032 година, поддржувајќи работни места во производството, земјоделството и услугите. Во ерата на фрагментирана трговија и растечки протекционизам, овој договор претставува долгорочна инвестиција во отвореност и економски раст заснован на подлабоки врски меѓу двете најголеми демократии во светот.
