Задачата на Руте е да го убеди Трамп за важноста на останувањето на САД во НАТО, а посетата се одвива во услови на тензии околу одбивањето на европските сојузници да ја поддржат американско-израелската воена кампања против Иран, пишува „Еуроњуз“.
Средбата на Руте со Трамп во Белата куќа е закажана за среда, а на неа ќе присуствуваат државниот секретар Марко Рубио и министерот за одбрана Пит Хегсет. Пристигнувањето на генералниот секретар следи по објавувањето на примирјето со Техеран во вторник, кое наводно вклучува двонеделно прекин на огнот и повторно отворање на Ормутскиот теснец, иако деталите од договорот остануваат нејасни.
За време на посетата, Руте ќе разговара и со членови на Конгресот, а во четврток ќе одржи говор во Институтот и Фондацијата на претседателот Роналд Реган.
Несогласување околу Иран
Се очекува клучна тема на дискусија да биде фрустрацијата на Вашингтон што сојузниците не им се придружија на САД и Израел во воената кампања против Иран, ниту пак им дозволија на американските авиони вклучени во конфликтот да го користат нивниот воздушен простор.
Таа одлука го разбесни Трамп и го поттикна остро да ги критикува европските влади и да ја доведе во прашање вредноста на континуираното американско членство во Алијансата. Трамп долго време го изразуваше своето незадоволство од она што го смета за непропорционален придонес на Америка кон европската безбедност.
Минатата недела, американскиот претседател рече дека ќе ги разгледа придонесите на САД во НАТО, нарекувајќи ја алијансата без САД „тигар од хартија“. Неговите коментари беа повторени од државниот секретар Рубио, кој објави дека САД ќе го преиспитаат својот однос со своите сојузници.
Балансирање помеѓу Трамп и сојузниците
Курт Волкер, поранешен амбасадор на САД во НАТО, верува дека Руте се соочува со деликатен чин на балансирање помеѓу Трамп и европските сојузници како што се Германија, Финска, Шпанија и Франција, кои јавно ја критикуваа американско-израелската кампања.
„Пораките што доаѓаа од Европа беа катастрофални“, изјави Волкер за „Еуроњуз“. Тој верува дека било непотребно тие земји толку отворено да се спротивставуваат на Вашингтон, сугерирајќи дека тоа придонело за негативната реакција против НАТО.
Волкер додава дека Трамп сега може да се обиде да ја „префрли вината“ за неуспесите во конфликтот на сојузниците кои одбиле да дадат поддршка. „Европејците можеа да кажат: „Ова нè засега сите нас, ајде да видиме како можеме да помогнеме“, рече тој, забележувајќи дека ова не мора нужно да подразбира директно воено вклучување.
Од друга страна, Патрик Бери, поранешен аналитичар на НАТО и предавач на Универзитетот во Бат, истакнува дека сојузниците имаат право да одбијат пристап до нивниот воздушен простор. „Членовите на НАТО имаат право да го затворат својот воздушен простор“, рече тој, потсетувајќи на преседан од 1982 година, кога Франција и Шпанија го ограничија американскиот пристап за време на операциите против Либија.
Бери додаде дека приоритет на Руте бил да го смири Трамп, а воедно да им дозволи на земјите-членки да одржуваат независни позиции во врска со Иран. „Неговата работа е да ги задржи САД во НАТО. Тој ја претставува Алијансата како целина, а не поединечни земји-членки“, рече тој.
Критикуван, но неопходен пристап
Руте, кој беше холандски премиер од 2010 до 2023 година, претходно се соочи со критики за неговиот помирувачки пристап кон Трамп. Во јануари, кога Трамп навести дека САД би можеле да го „земат“ Гренланд, некои сојузници го обвинија Руте дека не реагирал доволно силно, особено затоа што Трамп не ја исклучи можноста за воена сила за стекнување на територијата од Данска, исто така членка на НАТО. Тој беше исмејуван и од некои коментатори откако го нарече Трамп „Тато“ за време на самитот на НАТО во Хаг во 2025 година.
Сепак, аналитичарите велат дека сега не е време да се промени пристапот. Тие веруваат дека неговите тактики служат на целта, дури и ако се непопуларни кај Европејците кои сè повеќе го сметаат Руте за премногу послушен на барањата на Трамп.
„Трамп често може да се убеди да се повлече од екстремни позиции, па затоа Руте треба да се обиде тоа“, изјави за „Еуроњуз“ извор од Вашингтон запознаен со ситуацијата. „Руте е вешт и промислен. Јасно е дека постои обид оваа администрација да се насочи кон порационален пристап кон НАТО. Ако Руте може да ги смири тензиите во време кога влоговите се толку високи, тогаш барем треба да се обиде“, додаде функционерот.
