Дојче Веле
Нападите на САД и Израел врз Иран, како и иранските одмазднички напади, се проширија речиси низ целиот Блиски Исток. Како овој конфликт ќе влијае на војната на Русија против Украина?
Војната против Иран, предводена од САД и Израел, со денови доминира во светот на политиката и медиумите. Нејзините последици се чувствуваат и далеку надвор од границите на регионот – дури и во Украина.
Помалку оружје за Украина
Австрискиот воен историчар Маркус Рајснер ја опишува војната на Блискиот Исток како „стратешки подарок за Русија и Кина“. Според него, Русија може да го искористи фактот дека вниманието на Западот е насочено кон новиот конфликт.
„Украина на тој начин би можела да биде префрлена на второстепен фронт. Во најлош случај, ова значи уште помалку ресурси, како што се, поточно, противвоздушните ракети „Патриот“ – бидејќи на САД сега им треба оружје за нова војна“, изјави за ДВ експертот од Воената академија во Винер Нојштат.
Ихор Семиволос, директор на Киевскиот центар за студии на Блискиот Исток, исто така смета дека постои опасност од недостиг на воени ресурси кои се од витално значење за Украина. Во исто време, Семиволос вели дека продолжувањето на војната би го направило Западот „поблаг во своите напори да ја заврши војната во Украина“, што би ја зајакнало позицијата на Русија.
„За Украина, секој брз крај на војната во Иран е подобар од нејзиното продолжување“, се согласува украинскиот публицист Виталиј Портников. Според двајцата експерти, идеалната опција би била победа на САД и Израел, заедно со падот на сегашниот ирански режим. Штом Иран стане попредвидлив и престане да им се заканува на своите соседи, тоа би значело „стабилност на Блискиот Исток и слабеење на политичката и економската моќ на Кина и Русија во регионот“, објасни Портников во интервју за ДВ.
Високите цени на нафтата и гасот се добра работа за Русија
Една од најсериозните глобални последици од продолжената војна во Иран е предвидлива: долгорочно зголемување на цените на нафтата и гасот.
„Тоа е во интерес на Москва“, нагласува Портников.
Ова значително би ја зголемило способноста на Русија да ја продолжи војната во Украина. Во тој случај, верува тој, Кремљ ќе се обиде да ѝ понуди на Европа енергија по ниски цени во замена за отстапки поврзани со поддршката за Украина.
Новата војна на Блискиот Исток веќе имаше значително влијание врз глобалните цени на нафтата. Цената на барел сурова нафта од марката Брент на 3 март надмина 80 долари, додека во средината на претходната недела беше околу 71 долар. Ова се случи поради де факто блокадата на Ормутски Теснец од страна на Иран. Оваа рута транспортира нафта од Персискиот Залив до Индискиот Океан, а оттаму до други региони во светот.
Сепак, останува нејасно колку долго ќе трае периодот на зголемување на цените на нафтата и до кој степен Русија ќе има корист од него. Вилфред Јилге, експерт за Русија и Украина во тинк-тенкот Германскиот совет за надворешни односи (ДГАП), се сомнева дека долгорочните ефекти од високите цени на нафтата ќе можат да ги компензираат загубите што Русија ги претрпе од сеопфатните западни санкции поврзани со војната во Украина.
„Иако Русија нема да се распадне оваа година поради санкциите и економската криза, ние сме сведоци на криза во руската економија што повеќе не може да се негира“, изјави тој за ДВ.
Понатамошно губење на угледот на Русија
Покрај сите потенцијални предности за Русија, војната во Иран открива и значајна слабост: Москва во моментов не е во можност да го поддржи Иран, еден од нејзините најважни сојузници. Според Јилге, ова е од корист за Украина.
„Гледаме дека Русија, поради војната во Украина, повеќе не може да ја одржи својата доминација во другите региони“, рече експертот. Затоа тој верува дека е сосема можно блиските соработници на Владимир Путин да почнат да се прашуваат „каква смисла има да се продолжи со трошење енергија во Украина ако ситуацијата генерално се влошува“.
Во овој контекст, треба да се споменат и соборувањето на режимот на сојузникот на Москва, Башар ал Асад во Сирија на крајот на 2024 година и апсењето на венецуелскиот лидер Николас Мадуро од страна на САД на почетокот на јануари. Москва не одговори на ниту еден од овие два настани.
Украинско искуство за Блискиот Исток
Украина би можела да ја зајакне својата позиција благодарение на искуството во соборувањето на ирански беспилотни летала. Русија интензивно ги користеше овие беспилотни летала, особено на почетокот на војната, но сега произведува свои. Иран, од друга страна, во последните денови напаѓа американски воени објекти во земјите од Заливот и други објекти во регионот со своите беспилотни летала.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека Киев би можел да испрати специјалисти во регионот на Заливот за да ги пресретнат беспилотните летала.
„Земјите од Заливот би можеле да имаат корист од експертизата на украинската армија, а за возврат, подготвеноста од тој регион да ја поддржи Украина би се зголемила“, оцени австрискиот експерт Маркус Рајснер.
Според неговото мислење, таквата поддршка би можела да се реализира и во форма на санкции против Русија и во форма на финансиска помош за Украина.
Европа исто така треба да ја засили својата поддршка за Украина сега, без да чека на крајот на војната во Иран, советува Вилфред Јилге од Германскиот совет за надворешни односи.
Тој конкретно предлага Европа да ја интензивира борбата против руската „флота во сенка“, која се користи и за нелегален извоз на нафта и за воени цели.
„И сега сигурно треба да продолжиме со опремување на украинската армија и активирање нови иницијативи“, додава Јилге.
