„Нашите услови се јасни и секој чекор кон повторно отворање на Ормутскиот теснец зависи од исполнувањето на тие услови“, објави иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, на социјалните мрежи. „Само договорено решение може да ги извлече од овој ќорсокак“.
Порано оваа недела, Иран објави мировен предлог на Генералното собрание на ОН во Њујорк, велејќи дека тој им бил доставен на Американците преку катарски посредници. Во саботата, Трамп изјави дека го отфрла планот и рече дека очајот ги тера Иранците да бараат договор за клучниот морски премин.
„Тие сакаат веднаш да постигнат договор за отворање на Ормутскиот теснец бидејќи трпат големи загуби“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа.
И покрај јавните изјави на Трамп, медијаторите што ги олеснуваат преговорите меѓу САД и Иран официјално не го пренесоа отфрлањето на планот од страна на САД, според Арагчи.
„Чекаме медијаторите да ни ги пренесат своите конечни ставови, а ние ќе донесеме одлука врз основа на нив“, објави Арагчи.
Економски притисок и посредништво на САД
САД воведоа економска блокада врз Иран за да извршат притисок врз Техеран да ги запре нападите врз бродовите во Ормутскиот теснец. Овие напади драстично го намалија поморскиот сообраќај во областа, и покрај постојаните тврдења на Трамп дека САД го контролираат преминот.
„Волстрит џурнал“ прв објави дека Трамп го отфрлил иранскиот предлог, повикувајќи се на неименувани американски претставници. Се вели дека Трамп приватно изразил сомнеж дека Иран ќе ги исполни неговите барања и дека им рекол на помошниците дека смета дека е веројатно продолжување на кампањата за бомбардирање по среднорочните избори во САД во ноември.
Американски функционер претходно изјави дека разговорите со Иран преку посредник биле „позитивни и конструктивни“.
Конфликтот ги наруши испораките на нафта и ја оштети глобалната економија
Иранците, исто така, им се обратија на своите саудиски соперници во врска со Ормутскиот теснец, нагласувајќи го влогот на седуммесечниот конфликт што го наруши протокот на нафта низ клучниот морски пат и негативно влијаеше врз глобалната економија.
Арагчи им изјави на новинарите во Обединетите нации во петокот дека предложениот договор ќе започне седумдневно одбројување до повторното отворање на теснецот и ќе доведе до прекин на борбите во регионот. „Доколку постои сериозна намера од американската страна да се постигне договор и повторно да се отвори Ормутскиот теснец, сè е подготвено сега“, рече Арагчи. Доколку САД се согласат, завојуваните страни би можеле да започнат пошироки преговори „за теми на меѓусебна согласност“.
Нуклеарната програма останува точка на спорот
Тоа потенцијално би можело да вклучува дискусии за нуклеарната програма на Иран. Трамп рече дека Техеран никогаш не смее да има нуклеарна бомба, додека висок ирански функционер за Ројтерс изјави дека Иран нема да покаже флексибилност во врска со својата нуклеарна програма, дури и ако САД го прифатат неговиот мировен договор.
Иран нема да се согласи на никакви отстапки во врска со своите права, вклучително и збогатување на ураниум или извоз на високо збогатен ураниум од земјата, рече функционерот.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан во интервју за емисијата „Face the Nation“ на Си-Би-Ес изјави дека Техеран е подготвен да преговара за својата нуклеарна програма и други прашања, но нема да прифати „малтретирање или принуда“.
„Иран не бара војна, но ќе се брани од притисоци, закани и напади“, рече Пезешкијан, додавајќи дека веќе е постигнат договор дека „не треба да развиваме нуклеарно оружје“.
Војната трае веќе седум месеци
Претходните дипломатски напори не успеаја да ја завршат војната што започна на 28 февруари со американски и израелски напади.
Оттогаш, војната се менуваше помеѓу затишје и обновени напади, убивајќи илјадници, а воедно ослабувајќи ги конвенционалните сили на Иран и оштетувајќи ја веќе заболената економија на Иран. Иран и неговите сојузници возвратија со ширење на конфликтот во целиот регион. Иран ги нападна американските сојузници во Заливот со беспилотни летала и ракети, додека неговите сојузници Хути во Јемен ги таргетираа саудиските интереси.
