„Активирајте го Starlink“, рече тој во објава на социјалните мрежи за Иран во 2022 година, одеднаш давајќи им на 90-те милиони граѓани на Исламската Република пристап до интернет на начин што ниту еден режим не може да го блокира или цензурира, објавува The Telegraph.
Тоа беше извонреден предизвик за системот на контрола што иранското раководство макотрпно го градеше и спроведуваше со децении од страна на безмилосна безбедносна служба. Режимот рутински се обидуваше да го прикрие своето крваво задушување на протестите и да ги спречи противниците да комуницираат или организираат со прекинување на пристапот до интернет.
За време на сегашните немири, властите презедоа драконски чекор со исклучување на целата земја од интернет за прв пат од 2019 година. Национално затемнување е во сила од минатиот четврток со драматичен ефект, прекинувајќи дури и телефонски мрежи и фиксни телефони, враќајќи го Иран во ерата на комуникациите пред 19 век и нанесувајќи колосална економска штета.
Високо над нив, соѕвездието сателити на Маск од „СпејсИкс“ требаше да му овозможи на секој Иранец со терминал „Старлинк“, сателитска антена со големина на лаптоп, да ги заобиколи сите ограничувања и да се поврзе на интернет.
Се верува дека до 50.000 од овие терминали се активни во Иран, и покрај официјалната забрана, бидејќи се шверцувани во земјата од 2022 година, кога Маск првпат ја активираше сателитската мрежа.
Сепак, овој пат, системот на Маск се чини дека е надмудрен бидејќи државата ги прилагодува своите тактики во сè пософистицирана игра на технолошка мачка и глушец.
Експертите на режимот досега распоредија две високо ефикасни контрамерки. Тие не можат да ги блокираат интернет-врските на „Старлинк“, но можат да ги забават толку драстично што стануваат практично неупотребливи.
Секој терминал на „Старлинк“ користи глобален систем за позиционирање (GPS) за да ја пронајде точната локација на сателитската врска. Безбедносните сили сега ги блокираат GPS сигналите, фокусирајќи се на областите во Иран каде што се одржуваат протести.
„Воената опрема потребна за оваа цел веројатно ја обезбедиле Русија или Кина“, вели Махса Алимардани, заменик-директор на „Видент“, организација која користи аудиовизуелна технологија за документирање на злоупотреби на човекови права.
И Русија и Кина направија сè што можат за да откријат како да ја блокираат или нарушат GPS мрежата, која ја измисли и инсталираше Америка, првично за воени цели. Русија ја продолжи оваа задача со особена итност, бидејќи Украина се потпира на „Старлинк“ за интернет конекција на бојното поле.
Иранските владетели сега можат да имаат корист од експертизата стекната од две други авторитарни држави со кои имаат блиски, иако претпазливи, односи.
Друга контрамерка за режимот е да ја прекине врската помеѓу терминалите на „Старлинк“ и сателитите на Маск. Овој резултат може да се постигне со директно блокирање на потребните фреквенции.
Земени заедно, овие техники успеаја да ги забават врските на „Старлинк“ во Иран за од 30 до над 80 проценти за време на врвот на протестите. Никогаш порано мрежата на Маск не била толку успешно прекината.
Додека Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) и милицијата Басиџ се борат да ги потиснат демонстрациите, технологијата е подеднакво важна како палките, куршумите и солзавецот. За време на претходните немири, особено за време на масовните собири против наместените претседателски избори во 2009 година, режимот беше изненаден од своите млади, мрежно поврзани и технолошки вешти противници.
Судејќи според нивните контрамерки против Старлинк, иранските владетели можеби го затвораат овој јаз во знаењето и, барем засега, ја водат трката во технолошкото вооружување.
Постои начин Маск да ја спречи кампањата на режимот против терминалите на Старлинк во Иран, но засега не. Секој паметен телефон во светот произведен од 2022 година има технологија за директно поврзување со сателитите на Маск, без потреба од терминал, и да ја користи констелацијата на милијардерот како џиновска и невидлива телефонска кула на небото.
Режимот на Хамнеи можеби ќе може да ги направи 50.000 терминали неупотребливи, но не би можел да го постигне овој резултат со десетици милиони паметни телефони во рацете на обичните Иранци.
Сепак, во моментов нема доволен сателитски капацитет за да се обезбеди целосен пристап до интернет преку овие „директно-до-мобилни“ или „D2C“ врски за 90 милиони Иранци. Покрај тоа, услугите „D2C“ во моментов ги нудат локалните оператори, а не директно компанијата на Маск, SpaceX.
Значи, не станува збор само за лансирање повеќе сателити; би било потребно да се осмисли нов комерцијален модел што би им овозможил на Иранците да се поврзат на интернет користејќи сателити Starlink.
„Сателитската поврзаност D2C би можела да достигне милиони Иранци со телефоните што веќе ги поседуваат. Она што недостасува е политичката рамка, комерцијалниот модел и политичката волја за нејзино распоредување“, објаснува Алимардани.
Тој ден несомнено ќе дојде, дозволувајќи им на демонстрантите да ја вратат својата технолошка предност, иако може да потрае една или две години за да се обезбеди целосна „D2C“ интернет покриеност за Иран, ако тоа е приоритет.
Единственото прашање е дали дотогаш ќе биде предоцна за промена на текот на настаните по превирањата во Иран?
