Соседите на Русија во балтичкиот регион ги следат неговите изјави со загриженост, пишува Дојче веле.
Во текот на изминатите неколку недели од војната меѓу Соединетите Американски Држави и Израел против Иран, неколку членки на НАТО се држеа настрана. Додека некои сојузници на САД претпазливо ја воздржаа поддршката за воена акција, а други целосно ја забранија употребата на нивната воена инфраструктура, балтичките држави имаа поинаков пристап.
Сите три земји ја опишаа операцијата „Епски бес“ како разбирлива со оглед на нуклеарната програма на Иран, заканите кон соседните земји и неговата поддршка за руската агресија против Украина, рече летонскиот претседател Едгарс Ринкевич.
Балтичките лидери, исто така, го поздравија атентатот врз врховниот лидер на Иран кон крајот на февруари, истакнувајќи дека го гледаат како нова можност иранскиот народ сам да ја одреди својата иднина.
Естонија сигнализираше дека е подготвена да размисли за распоредување на своите бродови за деминирање во Ормутскиот теснец. Литванија отиде подалеку, изразувајќи ја својата подготвеност да обезбеди војници за да му помогне на Вашингтон доколку биде побарана.
Образложението за оваа поддршка најдобро го артикулираше литванскиот претседател Гитанас Науседа. „Од една страна, не можеме да кажеме дека присуството на американски трупи на литванска територија е нешто што се зема здраво за готово и едноставно да го прифатиме здраво за готово, а кога од нас се бара да придонесеме во меѓународни мисии, велиме дека тоа не е наша работа“, изјави тој за литванските медиуми.
Балтичките држави ја сметаат поддршката за САД, нивниот најмоќен сојузник, за клучна за сопствената безбедност, особено со оглед на заканата што ја претставува Русија.
Само оваа недела, портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, ги предупреди балтичките држави за „сериозни последици“ за наводното користење на нивниот воздушен простор од страна на беспилотни летала што ја напаѓаат Русија. Сите три земји силно ги негираат обвинувањата.
Избегнување на иритирање на Доналд Трамп
Од почетокот на војната во Иран, балтичките држави се репозиционираа како „модел сојузници“. Заедно со Полска и земјите од Заливот, вака ги опиша американскиот министер за одбрана Пит Хегсет.
Како и Полска, балтичките држави беа меѓу првите членки на НАТО што одговорија на повикот на американскиот претседател за зголемување на трошоците за одбрана, а сега се меѓу лидерите во алијансата. Се очекува Полска да потроши 4,5% од БДП за одбрана во 2025 година, Литванија 4%, Латвија 3,7% и Естонија 3,4%. За споредба, САД потрошија 3,2% од БДП.
Сергејс Потапкинс од Латвискиот институт за меѓународни односи ја опиша оваа политика како „стабилен, препознатлив стил“, чија цел е „обид да не се иритира Доналд Трамп со цел да се одржи пристапот кон балтичките држави што е воспоставен од 2022 година што е можно подолго“.
Сегашниот пристап, одвраќање преку заплашување, претпоставува дека противникот нема да се осмели да ги нападне членките на НАТО ако е убеден дека не може да ги постигне своите цели. Како што поранешниот американски претседател Џо Бајден и европските лидери постојано наведуваат, НАТО е подготвен да го брани секој сантиметар од својата територија.
Планирање за непредвидени ситуации
Скептичните забелешки на Трамп за учество во одбраната на сојузниците на НАТО не беа изненадување во балтичките држави. Анкета спроведена во 2025 година во Латвија покажа, на пример, дека само 43% од испитаниците веруваат или се склони да веруваат дека НАТО би бил подготвен да се бори за земјата доколку биде нападната, додека 41% сметаат дека тоа е малку веројатно.
Оваа свест за сопствената одговорност за одбраната го поттикна развојот на националните гарди во балтичките држави. Тоа се доброволни одбранбени сили задолжени да спречат окупација на регионот во случај на руски напад.
Сигита Струберга, генерален секретар на Латвиската трансатлантска организација, рече дека Летонците сè повеќе сфаќаат дека не постои посебна армија на НАТО, туку дека „НАТО сме ние“.
„Со оглед на бројот на оние што служат во војската и професионалната армија, овој број сè уште не е доволен. Ни треба Националната гарда“, изјави Струберга за ДВ.
Зајакнување на присуството на НАТО
Како дел од подготовките за намаленото учество на САД во НАТО, Потапкинс укажува на распоредување на сојузнички воени контингенти од други земји. Вакви сили се стационирани во секоја од балтичките држави.
Во Литванија, ова ја вклучува и германската 45-та оклопна бригада. Моментално има околу 1.800 војници, а постојат планови овој број да се зголеми на 4.800 војници и 200 цивилни лица до 2027 година.
Канадската мултинационална бригада во Латвија има околу 2.000 членови. Во Естонија, околу 1.500 војници се стационирани како дел од мултинационална борбена група предводена од Обединетото Кралство.
„Зголемувањето на контингентот сега е врвен приоритет и за дипломатите и за војската во разговорите со партнерите. Ова е еден од оние случаи каде што повеќе е подобро“, вели Потапкинс.
Покрај тоа, Потапкинс тврди дека балтичките држави треба брзо да дејствуваат за да ја подготват својата воена инфраструктура во случај САД да ја ревидираат својата улога во НАТО. Доколку тоа се случи, другите сојузници на НАТО веројатно ќе се фокусираат на сопствената безбедност.
